လိုအပ္တာက need ေပါ့၊ လိုခ်င္တာက want ပါ။ ေငြေၾကးမျပည့္မစုံျဖစ္ေနတဲ့အခါ ရွိတဲ့ေငြေလးကို ကေလး ပညာေရးသုံးတာ လိုအပ္ခ်က္ကို ျဖည့္ဆည္းတာပါ။ သို႔ေသာ္ တီဗီဝယ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ လိုအပ္တာထက္ လိုခ်င္တာကို လုပ္တာလို႔ဆိုလို႔ရသြားပါၿပီ။ ကြ်န္ေတာ္ရန္ကုန္ေမြး ရန္ကုန္မွာႀကီးပါတယ္။ ျမန္မာျပည္တနံတလ်ား အလုပ္သေဘာအရ သြားလာေနထိုင္ခဲ့ဖူးေသာ္လည္း ရန္ကုန္သားမို႔ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တိုးတက္ေရးကို အလိုရွိပါတယ္။ ေခတ္မီ တိုးတက္တဲ့ ၿမိဳ႕ျပရန္ကုန္ကို ျမင္ခ်င္သလား၊ ေနခ်င္စဘြယ္ေကာင္းတဲ့ ၿမိဳ႕ျပဝန္းက်င္ ကို လိုခ်င္သလား ဆိုရင္ေတာ့ ႏွစ္ခုစလုံးပါပဲ။ သို႔ေသာ္ တစ္ခုတည္းကိုပဲ ေရြးရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေခတ္မွီၿမိဳ႕ျပတိုက္တာ အေဆာက္အဦး အခမ္းအနားအေဆာင္အေယာင္ေတြမရွိေတာင္မွ ၿမိဳ႕ျပေနထိုင္သူေတြအားလုံးအတြက္ ေနခ်င့္စဘြယ္ စိမ္းလန္းလုံျခဳံ တဲ့ ရပ္ဝန္းတခု ရဘို႔အေရးကို ဦးတိုက္ခ်င္ပါတယ္။
ဒီအတြက္ေတာ့ မျဖစ္မေနအေလးထားလုပ္ရမယ့္ လုပ္ငန္း ေဆာင္တာ ေလးမ်ဳိးကို စိတ္ထဲေတြးမိပါတယ္။

Photo credit: Tokyo Bay Wallpaper Architecture

(၁) Building code
ေလာဘေတြၾကားမွာ ၿမိဳ႕ဟာမြန္းၾကပ္လြန္းလွပါတယ္။ ငယ္တုံး က က်င္လည္ခဲ့တဲ့ စမ္းေခ်ာင္း လို ရပ္ကြက္မ်ဳိးဟာ ကန္ထ႐ိုက္တိုက္ေတြ ႁပြတ္သိတ္ညပ္လို႔ ဘုရားတေနရတဲ့ အေနအထားျဖစ္သြားပါၿပီ။ ေဘးတခုခုမ်ားက်လို႔ကေတာ့ မေတြးရဲစရာပါဘဲ။ ဒီလို မြန္းၾကပ္မႈေတြနဲ႔ အႏၲရာယ္မ်ားလွတဲ့ဝန္းက်င္မျဖစ္ေအာင္ Building Code အေဆာက္အဦး ေဆာက္လုပ္ေရးဆိုင္ရာ ျပဌာန္းသတ္မွတ္ခ်က္ေတြ တိတိက်က် ျပဌာန္းလို႔တေသြမတိမ္း လိုက္နာေဆာင္ရြက္ သင့္ပါတယ္။
(၂) Sub Center
ေျပာင္းလဲလာတဲ့ရာသီဥတုေအာက္မွာ ၿမိဳ႕ျပေန သူတဦးဟာ သူဘဝရွင္သန္ေနထိုင္ရပ္တည္ေရးအတြက္ လိုအပ္တဲ့ျပည္သူ႔ဝန္ေဆာင္မႈ အေပါင္းကို ေနထိုင္ရာ ၂ မိုင္ပတ္လည္အတြင္းမွာ ရရွိႏိုင္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ ႏိုင္ေရးဟာ အေရးႀကီးပါတယ္။ ေစ်း၊ ေက်ာင္း၊ ေဆး႐ုံ ၊ စာတိုက္ တို႔သာမက အလုပ္အကိုင္ ရရွိေရး၊ အပန္းေျဖ အနားယူ ႏိုင္ေရးေတြပါ အတတ္ႏိုင္ဆုံး အလွမ္းမီ ရရွိႏိုင္ေအာင္ေဆာင္ရြက္ေပးေရးကို ထည့္သြင္းစဥ္းစား ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပုံမွန္ေဆာင္ရြက္စရာ ရွိသမွ် ႐ုံး ကိစၥေတြကိုလည္း ဒီအဝန္းအဝိုင္းထဲမွာပဲ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရပါမယ္။ မလိုအပ္ပဲ ၿမိဳ႕ကို ေတာင္ေျမာက္ကူး မေနရေအာင္ လုပ္ႏိုင္ပါမွ ယာဥ္ေက်ာပိတ္ဆို႔တာ၊ ပတ္ဝန္းက်င္ညစ္ညမ္းတာ တို႔သာမက အခ်ိန္ကုန္လူပမ္း မႈမွ ကင္းေဝးႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
(၃) Open space
ရပ္ကြက္တိုင္းမွာ အမ်ားဆိုင္ ေနရာ ကြက္လပ္ေတြရွိေရးဟာ အေရးပါပါတယ္။ ရပ္ကြက္သူ ရပ္ကြက္သားေတြ စုေဝးေတြ႔ဆုံ ႏုိင္႐ုံသာမက အေရးအေၾကာင္း သဘာဝေဘး၊ မီးေဘး က်ခဲ့မယ္ဆိုရင္ ဒီ open space ေတြက အသုံးဝင္ပါလိမ့္မယ္။ ဒီေနရာေတြကို စိတ္ကူးရွိရင္ရွိသလို အသုံးခ်ႏိုင္ရင္ ကေလး ကစားကြင္းေတြျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ လူအမ်ား က်မၼာေရး နဲ႔ အားကစား လႈပ္ရွားမႈ လုပ္ႏိုင္တယ္၊ ပန္းျခံေတြျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မြန္းၾကပ္မႈေတြ ေျဖေလွ်ာ့ ႏိုင္တယ္။ open space ရွိတဲ့ ရပ္ကြက္ က အိမ္ေစ်း ေျမေစ်း တည္ၿငိမ္ေကာင္းမြန္ေစႏိုင္ပါတယ္။ အေဆာက္ဦး တိုက္တာေတြ အလင္းေရာင္ပိုရေစရင္ ေလေအးစက္သုံးရတာ၊ မီးအၿမဲတန္းထြန္းေနရတာေတြက သက္သာ ေစပါမယ္။ ေနရာအေနအထားလိုက္လို႔ ကားရပ္နားကြင္းေတြဖန္တီးႏိုင္မယ္၊ လမ္းေဘးေစ်းသည္ေတြအတြက္ ညေစ်း ဖန္တီးေပးႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ေကာင္းမွေကာင္းလို႔ေျပာရမွာျဖစ္ပါတယ္။

Photo credit: Talad Neon night market in Bangkok, Thailand – photo by Chris Wotton

(၄) Empowering neighbourhood group

ရပ္ကြက္၊ ေက်းရြာထဲက  ကိုယ္ထူကိုယ္ထအဖြဲ႕ေတြ စည္ပင္သာယာလုပ္ငန္းေတြကုိ  ကိုယ္ထူကိုယ္ထလုပ္ႏိုင္ေရးဟာ အေရးႀကီး ပါတယ္။ အစိုးရကလည္းပိုက္ဆံမရွိ၊ အခြန္ေတြတိုးေကာက္ၿပီး ျပည္သူ႔ဝန္ေဆာင္မႈေတြ ေကာင္းေကာင္း မေပးႏိုင္ခင္ စပ္ၾကားမွာ ရပ္ကြက္တြင္းက ကိုယ္ထူကိုယ္ထ အဖြဲ႕ေတြရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ အေရးႀကီးပါတယ္။ သူတို႔ကို တရားဝင္ ဖြဲ႕စည္းလုပ္ကိုင္ႏိုင္ခြင့္ေပးႏိုင္ေအာင္စည္ပင္သာယာဥပေဒမ်ားက  အေထာက္အပံ့ ျဖစ္ရပါမယ္။  ဒီအဖြဲ႕ေတြဟာ စုေဝး တိုင္ပင္ၿပီး ရပ္ကြက္အတြင္း လစဥ္ေၾကးေတြသတ္မွတ္ၿပီး၊  တရား၀င္ ေကာက္ခံႏုိင္တယ္။ ရတဲ့ေငြနဲ႔ လမ္းသန္႔ရွင္းေရး၊ ေရေျမာင္းသန္႔ရွင္းေရး၊ အမိႈက္စနစ္တက် စြန္႔ပစ္သိမ္းဆည္ေရးေတြ လုပ္ႏုိ္င္တယ္။  ရပ္ကြက္ေပ်ာ္ပြဲရႊင္ပြဲေတြလုပ္ႏိုင္တယ္။ အေရးႀကီးဆုံးက ရပ္ကြက္တြင္း မူးယစ္ေဆး၀ါး ေရာင္း၀ယ္တာတုိ႔၊ အလြဲသုံးတာတုိ႔၊  ေလာင္းကစားတို႔၊  မႈခင္းက်ဆင္းေရးတို႔၊  မီးေဘးႀကိဳတင္ ကာကြယ္ေရးတို႔ လုပ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ နဲနဲနဲ႔ ကဲ်ကဲ်ဝိုင္းႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ ကြ်မ္းက်င္ရင္လိမၼာဆိုသလို ရပ္ကြက္တြင္း ကားပိတ္ဆို႔မႈမရွိေအာင္၊ အားကစားကြင္းေတြရွိေအာင္၊ လမ္းေဘးေစ်းသည္ေတြ ထိန္းေက်ာင္းတာေတြ လုပ္ႏိုင္ရင္ေကာင္းပါတယ္။ ဒီအတြက္ ၿမိဳ႕ေတာ္စည္ပင္က matching fund ေထာင္ထားၿပီး ရပ္ေက်း ကိုယ္ထူကိုယ္ထအဖြဲ႕ေတြက တင္ျပတဲ့ စီမံခ်က္နဲ႔ စုေဆာင္းရရွိေငြအေပၚမူတည္ၿပီး၊ ေငြအား နည္းပညာအား ပံပိုးေပးရင္ ရပ္ကြက္အလိုက္ အမ်ားအလိုရွိရာ လိုအပ္ခ်က္ေလးေတြကို ပိုျဖည့္ဆည္းလာႏိုင္မဲ့သေဘာရွိပါတယ္။ စဥ္းစားၾကည့္ဖို႔နဲ႔ ေဆြးေႏြးၾကဖို႔ပါ။ဘယ္စည္ပင္သာယာ ေရြးေကာက္ခံေတြက ဒါေတြကို ဘယ္လိုနည္းနဲ႔ လုပ္ေပးမလဲ။ Debate လုပ္ၿပီး ေမးခ်င္တယ္။